سید عقیل مرتضوی در گفتگو با خبرنگار گروه اقتصادی پایگاه خبری تحلیلی «عصراترک»،  با اشاره به وضعیت نگران‌کننده منابع آب سطحی خراسان شمالی، اظهار کرد: بررسی آمار ۲۶ ایستگاه هیدرومتری رودخانه‌های استان نشان می‌دهد بیش از ۵۰ درصد دبی رودخانه‌ها کاهش یافته است؛ به‌گونه‌ای که در حوزه آبریز اترک، سرشاخه رودخانه قلجق شیروان با ۸۵ درصد کاهش، رودخانه قتلیش در بالادست سد شیرین‌دره با ۸۲ درصد کاهش، رودخانه آغمزار در خروجی استان با ۹۳ درصد کاهش و رودخانه قلعه‌سفید در بالادست سد بیدواز اسفراین با ۷۶ درصد کاهش نسبت به دوره بلندمدت مواجه شده‌اند.

مرتضوی ادامه داد: این کاهش محسوس آبدهی، علاوه بر کاهش آورد رودخانه‌ها، مشکلات جدی در تأمین آب شرب شهرهای بزرگ و آب کشاورزی اراضی پایین‌دست ایجاد کرده است.

به گفته وی: کاهش بیش از ۵۰ درصدی نزولات جوی در سال آبی گذشته و تأثیر مستقیم آن بر چشمه‌ها و قنوات، موجب افزایش برداشت از منابع آب سطحی شده است.

برداشت میلیونی آب از حاشیه رودخانه‌ها

مرتضوی تصریح کرد: طبق آماربرداری انجام‌شده، تعداد ۴ هزار و ۷۰۸ دستگاه موتور تلمبه که عمدتاً به‌صورت موقت در حاشیه رودخانه‌ها نصب شده‌اند، سالانه بیش از ۳۰ میلیون مترمکعب آب از منابع سطحی برداشت می‌کنند.

وی ادامه داد: همچنین حدود ۲۳۷ میلیون مترمکعب آب از طریق یک‌هزار و ۳۰۳ سردهنه برای باغات و اراضی کشاورزی استان توزیع می‌شود.

مرتضوی با اشاره به اقدامات کنترلی انجام‌شده، گفت: با توجه به خشکسالی‌های پی‌درپی و کاهش محسوس دبی رودخانه‌ها، نظارت بر این منابع با راه‌اندازی گروه‌های گشت و بازرسی تشدید شده و در نتیجه، برداشت‌های غیرمجاز آب سطحی در دو سال اخیر حدود ۶۰ درصد کاهش یافته است.

مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای خراسان‌شمالی، تغییر اقلیم، کاهش بارش‌ها، افت آبدهی منابع آب زیرزمینی، پایین بودن ارزش اقتصادی آب، تغییر الگوی کشت، توسعه اراضی کشاورزی، رشد جمعیت و وابستگی معیشت روستاییان به کشاورزی را از مهم‌ترین دلایل افزایش برداشت‌های غیرمجاز عنوان کرد و افزود: پایین بودن نرخ جرائم، به‌روز نبودن قوانین و ضعف بازدارندگی آن‌ها نیز در تشدید این پدیده مؤثر بوده است.

جمع‌آوری ۵۸۹ حلقه چاه غیرمجاز

مرتضوی درباره اقدامات انجام‌شده برای مقابله با برداشت‌های غیرمجاز، گفت: در سال گذشته ۲۱۵ حلقه چاهک و موتور تلمبه غیرمجاز جمع‌آوری و مسدود شد که منجر به ذخیره‌سازی حدود ۲/۱ میلیون مترمکعب آب شد. همچنین در سال جاری تاکنون ۳۷۴ حلقه چاه غیرمجاز در دشت‌های استان مسدود و منصوبات غیرمجاز جمع‌آوری شده که در نتیجه آن حدود ۴/۵ میلیون مترمکعب آب به چرخه طبیعی بازگشته است.

وی در خصوص پایش هوشمند رودخانه‌ها اظهار کرد: پایش منابع آب سطحی استان با استفاده از سامانه «سامیر»، فناوری‌های سنجش از دور، تصاویر ماهواره‌ای، پهپادها، LiDAR و سامانه‌های GIS در حال انجام است. همچنین آورد رودخانه‌ها از طریق ۲۶ ایستگاه هیدرومتری به‌صورت آنلاین و دستی، روزانه، ماهانه و سالانه رصد می‌شود.

مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای خراسان‌شمالی در پایان با هشدار نسبت به آینده رودخانه‌های استان، گفت: در صورت تداوم شرایط فعلی، دبی رودخانه‌های اصلی استان بیش از ۷۰ درصد نسبت به دوره بلندمدت کاهش خواهد یافت.

وی افزود: از آنجا که بیش از ۸۵ درصد آب استان در بخش کشاورزی مصرف می‌شود، تداوم این روند منجر به افزایش تنش و اختلاف بین حقابه‌بران خواهد شد.

مرتضوی تأکید کرد: جلوگیری از توسعه سطح زیرکشت، پرهیز از کشت محصولات آب‌بر و حمایت از کشاورزان در استفاده از سیستم‌های نوین آبیاری و کشت‌های جایگزین، می‌تواند بخشی از تنش‌های پیش‌رو را کاهش دهد.

انتهای خبر/