هزینه‌های بالای تولید فرش ابریشمی

 وی باتوجه‌به هزینه‌های سنگین تولید اظهار کرد: ابریشم خام را کیلویی ۷ میلیون تومان خریداری می‌کنیم و برای هر قالی ۸ کیلو ابریشم نیاز است، همچنین یک کیلو تار و یک کیلو پود نیز موردنیاز است که هزینه هر کدام ۱۸ میلیون تومان است و میزان مصرف آن به‌اندازه قالی بستگی دارد.

 این بافنده راز و جرگلانی اضافه کرد: قالی‌هایی با اندازه ۱/۳۵ تا ۲ متر یک کیلو نخ مصرف می‌شود و اگر اندازه یک متر در یک و نیم متر باشد، ۶۰۰ گرم نخ لازم است و برای قالی‌های دو در دو متر نیز دو کیلو نخ مصرف می‌شود.

 چچی زاده خاطرنشان کرد: هم از رنگ‌های شیمیایی و هم از رنگ‌های طبیعی استفاده می‌کنیم، رنگ‌های طبیعی شامل پوست گردو، پوست انار و گل زرد است که در آب جوشانده می‌شود و نخ ابریشم در آن قرار می‌گیرد و پس از نیم ساعت رنگ می‌گیرد، این رنگ‌ها طبیعی هستند و با شست‌وشوی قالی نیز از بین نمی‌روند.

 این هنرمند فرش‌باف با اشاره به تفاوت فرش دستباف ابریشمی با فرش ماشینی تصریح کرد: فرش‌هایی که ما می‌بافیم کاملاً دستباف و تمام ابریشم است، درحالی‌که فرش ماشینی با دستگاه تولید می‌شود و کیفیت و اصالت آن با فرش دستباف قابل‌مقایسه نیست.

 تولید قالی‌های دورو در دویدخ

 وی اظهار کرد: قالی‌های تولیدی ما از نوع دورو است و هر دو طرف فرش دارای نقش و طرح بوده و پشت و رو دارد.

 این بانوی کارآفرین درباره نیروی انسانی فعال در این کار گفت: تعداد نیروها به اعضای خانواده بستگی دارد و نیروی بیرونی نداریم؛ مادر، مادربزرگ، عروس‌ها، نوه‌ها و سایر اعضای خانواده همگی در بافت قالی مشارکت دارند.

 چچی زاده درباره تجهیزات کار گفت: دار قالی به همراه تخته‌ها و لوازم آن ۱۱ میلیون تومان هزینه داشته و هزینه چاپ نقشه‌ها نیز در صورت چاپ توسط خودمان ۲ میلیون تومان است.

 این بانوی هنرمند در خصوص مدت‌زمان بافت هر قالی بیان کرد: هر قالی به طور متوسط نزدیک به دو سال زمان می‌برد و اگر چهار نفر به‌صورت هم‌زمان روی یک دار قالی کار کنند، حدود یک سال طول می‌کشد تا بافت آن به پایان برسد.

 هیچ‌کدام از بافندگان بیمه ندارند

 آبادان چچی زاده با تأکید بر مطالبات خود از دستگاه‌های حمایتی افزود: از دولت درخواست داریم که برای ما بیمه در نظر بگیرند؛ چراکه هیچ‌کدام از بافندگان تحت پوشش بیمه نیستند، در حال حاضر مجوز بوم‌گردی داریم و ۱۰ نفر از اعضای مجموعه نیز دارای گواهی صلاحیت حرفه‌ای هستند.

 وی در پایان تأکید کرد: در حال حاضر درآمد مشخصی از این کار نداریم و عملاً با فروش هر قالی، تنها هزینه تهیه مواد اولیه و بافت قالی بعدی تأمین می‌شود و سودی برای خانواده باقی نمی‌ماند.

 سود فروش فرش‌های دورو در جیب دلالان می‌رود

 سرپرست میراث‌فرهنگی و گردشگری راز و جرگلان در گفتگو با خبرنگار گروه اقتصادی پایگاه خبری تحلیلی «عصر اترک» با اشاره به جایگاه صنایع‌دستی ایران در جهان گفت: صنایع‌دستی کشور ما از اصیل‌ترین و گسترده‌ترین صنایع‌دستی دنیا به شمار می‌رود و بر اساس اعلام وزیر میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی، ایران با ۲۹۹ رشته صنایع‌دستی، رتبه نخست جهان را در اختیار دارد.

 وی با بیان اینکه فعالان حوزه فرش دستباف در شهرستان راز و جرگلان با چالش‌های متعددی روبه‌رو هستند افزود: نبود مواد اولیه، گرانی و دشواری تأمین مواد اولیه و همچنین کمبود نقدینگی باعث شده است بسیاری از بافندگان به‌صورت اجرتی و سفارشی فعالیت کنند.

 براتی ادامه داد: قیمت تمام‌شده فرش ابریشم به‌اندازه‌ای بالا رفته که عملاً توان خرید برای مردم کاهش‌یافته و همین موضوع موجب ورود دلالان به بازار شده و بخش عمده سود به‌جای بافنده، نصیب واسطه‌ها می‌شود.

 سرپرست میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی با اشاره به اقدامات حمایتی دولت تصریح کرد: هرچند دولت در سال‌های اخیر کمک‌هایی را برای حمایت از فعالان این حوزه انجام داده است، اما این حمایت‌ها کافی نیست و امیدواریم با راه‌اندازی شهرک تخصصی فرش در جرگلان، تمامی مراحل تولید تا عرضه با حمایت و نظارت دولت انجام شود.

 احسان براتی افزود: انتظار داریم فرش دوباره از یک فعالیت صرفاً صنعتی به جایگاه واقعی خود در حوزه میراث‌فرهنگی بازگردد.

 نمایشگاه‌های کشوری بهترین فرصت برای فروش فرش‌های دستبافت

 براتی با اشاره به برگزاری نمایشگاه گردشگری و صنایع‌دستی تهران از ۲۳ تا ۲۶ بهمن‌ماه گفت: خوشبختانه بافندگان جرگلان در این نمایشگاه حضور فعال خواهند داشت و این رویداد بهترین فرصت برای معرفی ظرفیت‌ها و هنرهای صنایع‌دستی شهرستان است.

 وی ادامه داد: امیدواریم از این فرصت به بهترین شکل استفاده کنیم و در معرفی شهرستان راز و جرگلان و جذب گردشگر، حرفی برای گفتن داشته باشیم.

 سرپرست میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی با تأکید بر نقش دستگاه‌های محلی افزود: در صورت حمایت شهرداری‌ها، این امکان وجود دارد که تمامی ظرفیت‌های صنایع‌دستی و گردشگری شهرستان در این نمایشگاه به نمایش گذاشته شود نمایشگاهی که طبق اعلام برگزارکنندگان، در روز نخست میزبان حداقل دو میلیون نفر خواهد بود.

 فرش ترکمن از متمایزترین طرح‌های فرش ایرانی است

 وی با اشاره به جایگاه فرش ترکمن در فرهنگ و هنر ایرانی اظهار کرد: فرش ترکمن به‌عنوان یکی از مهم‌ترین و متمایزترین طرح‌های فرش ایرانی، جایگاه ویژه‌ای در هنر و فرهنگ کشور دارد و به دلیل طرح‌های ساده، هندسی و نقوش برگرفته از زندگی روستایی، آداب‌ورسوم و باورهای قوم ترکمن، از سایر فرش‌های ایرانی متمایز می‌شود.

 براتی افزود: فرش ترکمن نه‌تنها از نظر کیفیت بلکه از نظر زیبایی‌شناسی و هنر اصیل خود نیز شناخته شده است و هر قطعه از این فرش‌ها روایتگر تاریخ، سنت‌ها و سبک زندگی مردم ترکمن است.

 فرش ترکمن در بازارهای جهانی کالایی لوکس است

 وی ادامه داد: این فرش به‌عنوان یکی از نمادهای فرهنگی و هنری ایران، در بازارهای جهانی نیز به‌عنوان محصولی لوکس و ارزشمند شناخته می‌شود و نشان‌دهنده اصالت هنر ایرانی است.

 سرپرست میراث‌فرهنگی خاطرنشان کرد: فرش دستباف ترکمن در سال ۱۳۹۰ به‌عنوان میراث‌فرهنگی ملی ایران به ثبت رسیده و دارای بیش از ۸۱۱ طرح و نماد متنوع است که عمدتاً به‌صورت نقوش شکسته و هندسی و با شباهت به طرح‌های بخارایی موسوم به «اخال» بافته می‌شود.

 کم‌رونقی فرش ترکمن نسبت به قبل

 وی با اشاره به وضعیت کنونی این هنر اصیل گفت: متأسفانه طی سال‌های اخیر، صنعت فرش ترکمن رونق گذشته خود را ازدست‌داده و تعداد بافندگان و متراژ فرش‌های تولیدی در شهرستان جرگلان روند کاهشی پیدا کرده است.

 براتی افزود: فعالان حوزه فرش دستباف در جرگلان معتقدند هجوم فرش‌های ماشینی به بازار و کاهش صادرات، بازار فرش دستباف را تضعیف کرده و دیگر مانند گذشته سودآور نیست.

 احسان براتی ادامه داد: درگذشته در اغلب خانه‌های ترکمن دار قالی بخش جدایی‌ناپذیر زندگی خانواده‌ها بود و زنان و دختران باعلاقه و تعصب فرهنگی پای دار قالی می‌نشستند و این هنر را حفظ می‌کردند، اما امروز این حضور کم‌رنگ شده است.

 سرپرست میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی با اشاره به دلایل کاهش استقبال نسل جوان از قالیبافی گفت: بی‌میلی نسل جوان به ادامه این هنر، بیش از هر چیز به مسائل اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی بازمی‌گردد و نبود درآمد پایدار، مهم‌ترین عامل فاصله‌گرفتن جوانان از این حرفه است.

 نتیجه‌گیری: تداوم فعالیت این خانواده قالیباف در شهرستان راز و جرگلان، باوجود سابقه بیش از یک قرن در بافت فرش‌های تمام ابریشم، با چالش‌های جدی در حوزه فروش، تأمین مواد اولیه و نبود پوشش بیمه‌ای برای بافندگان همراه است.

 هزینه بالای آماده‌سازی و رنگرزی نخ ابریشم، زمان‌بر بودن فرایند تولید که گاهی تا دو سال برای هر قالی به طول می‌انجامد و محدودشدن بازار فروش داخلی و خارجی، موجب شده است که این فعالیت باوجود ارزش بالای هنری و فرهنگی، سود اقتصادی پایداری برای این خانواده نداشته باشد.

 بااین‌حال سابقه فروش فرش‌های تولیدی این خانواده به خریداران داخلی و همچنین گردشگران خارجی، ظرفیت بالای قالیبافی ابریشمی روستاهای خراسان شمالی را برای حضور در بازارهای گسترده‌تر نشان می‌دهد و ایجاد زیرساخت‌های حمایتی، توسعه شبکه فروش و پوشش بیمه‌ای بافندگان می‌تواند نقش مؤثری در حفظ این هنر بومی و تقویت اشتغال خانوادگی در شهرستان راز و جرگلان داشته باشد.

 تهیه و تنظیم گزارش: شبنم محزون

 انتهای خبر/