فرزند تنها یک مسئولیت اقتصادی نیست

یک خانواده پرجمعیت صفی‌آبادی در گفتگو با خبرنگار گروه اجتماعی پایگاه خبری تحلیلی «عصر اترک» گفت: ما یک خانواده پرجمعیت هستیم و تصمیممان برای داشتن فرزندان بیشتر، برخلاف جریان رایج تک‌فرزندی، تصمیمی عجولانه یا صرفاً احساسی نبود.

زارعی اظهار کرد: از ابتدا نگاهمان به خانواده، نگاهی بلندمدت و عمیق بود، باور داشتیم فرزند فقط یک مسئولیت اقتصادی نیست، بلکه سرمایه‌ای انسانی و عاطفی برای امروز و آینده است،.

وی افزود: در شرایطی که بسیاری از خانواده‌ها به دلیل نگرانی‌های اقتصادی، فشارهای شغلی و دغدغه‌های تربیتی به تک‌فرزندی گرایش دارند، ما تلاش کردیم سبک زندگی‌مان را متناسب با تعداد فرزندانمان تنظیم کنیم و ساده‌زیستی، مدیریت هزینه‌ها، اولویت‌بندی نیازها و همکاری همه اعضای خانواده، بخشی از این رویکرد بوده است.

 زارعی بیان کرد: طبیعی است که این مسیر، مزایا و سختی‌های خاص خود را داشته باشد از مهم‌ترین مزایا، جریان دائمی ارتباط و همدلی در خانه است و فرزندان ما یاد گرفته‌اند که تنها نیستند؛ هم‌بازی، هم‌صحبت و همراه دارند، مهارت‌های اجتماعی، مسئولیت‌پذیری و روحیه همکاری در چنین فضایی به‌صورت طبیعی شکل می‌گیرد.

وی مطرح کرد: خواهر و برادرها یاد می‌گیرند برای به‌دست‌آوردن توجه، رقابت سالم داشته باشند، درعین‌حال از موفقیت یکدیگر خوشحال شوند و در زمان شکست، پشت‌هم بایستند و ما نیز به‌عنوان والدین، در این مسیر رشد کرده‌ایم؛ صبورتر شده‌ایم، انعطاف‌پذیری بیشتری پیدا کرده‌ایم و آموخته‌ایم که کنترل همه چیز ممکن نیست و باید به فرزندان اعتماد کرد.

شادی در خانواده پرجمعیت همیشه جاری است 

زارعی افزود: در کنار این مزایا، سختی‌ها هم واقعی و گاهی جدی بوده‌اند مدیریت زمان یکی از بزرگ‌ترین چالش‌های ماست رسیدگی به نیازهای تحصیلی، عاطفی و فردی هر فرزند، برنامه‌ریزی دقیق می‌طلبد هزینه‌های آموزشی، درمانی و معیشتی نیز طبیعتاً بیشتر است و گاهی فشار اقتصادی را افزایش می‌دهد. 

سرپرست این خانواده در ادامه از سختی‌های خانواده پرجمعیت گفت: وقتی که خسته از کار به منزل میاییم خستگی جسمی و ذهنی، به‌ویژه در سال‌های ابتدایی کودکی فرزندان، انکارناپذیر است، همچنین تلاش کرده‌ایم مراقب باشیم که در شلوغی خانه، هویت فردی هر کودک نادیده گرفته نشود و هر کدام فرصت دیده‌شدن و شنیده‌شدن داشته باشند.

وی اظهار کرد: شادی در خانواده پرجمعیت همیشه جاری است، باید بگوییم شادی در خانه ما شکلی ساده اما ریشه‌دار می‌باشد و خانه ما همیشه آرام و بی‌صدا نیست و گاهی بی‌نظمی و اختلاف‌نظر هم وجود دارد، اما در کنار آن خنده، گفت‌وگو، بازی و تجربه‌های مشترک نیز جریان دارد.

زارعی در ادامه مطلب افزود: شادی برای ما به معنای نبود مشکل نیست، بلکه به معنای با هم بودن و عبور مشترک از سختی‌هاست، تجربه ما نشان داده است که خانواده پرجمعیت، اگر با آگاهی، برنامه‌ریزی و همدلی همراه باشد، می‌تواند محیطی پویا، گرم و سرشار از معنا ایجاد کند.

فرزند نماد قدرت خانواده است

یک کارشناس مسائل مذهبی در حوزه خانواده در گفتگو با خبرنگار ما گفت: داشتن خانواده پرجمعیت و فرزند زیاد عامل اقتدار و نیرومندی والدین است و از قدیم در جامعه ایرانی، فرزند نماد قدرت خانواده محسوب می‌شد و خانواده‌هایی که فرزند نداشتند و یا تعداد فرزندان آنان کمبود، خانواده ضعیف تلقی می‌شدند.

حجت‌الاسلام‌والمسلمین محمدعلی شرفخانی با اشاره به اینکه طبق روایات اسلامی و سبک زندگی ایرانی نشان می‌دهد که فرزند، عامل اقتدار و بازوی توانای والدین در شرایط سخت زندگی است، گفت: امام رضا (ع) فرمود: (از برکات ازدواج) اندوختن فرزند برای (رویارویی با) سختی‌های روزگار و پیامدهای زمانه است.

این کارشناس مذهبی خانواده حدیثی از امام سجاد بیان کرد و گفت: از سعادت مرد این است که فرزندانی داشته باشد تا در مشکلات به یاری‌اش برخیزند.

وی افزود: خانواده‌های چهارنفره و بزرگ‌تر می‌توانند به‌عنوان واحدهای اجتماعی قوی و پایدار عمل کنند که نه‌تنها به رشد فردی اعضا کمک می‌کنند؛ بلکه نقش مهمی در تقویت ساختارهای اجتماعی و فرهنگی جامعه دارند.

خانواده پرجمعیت یک مکان امن برای رشد انسان‌هاست

شرفخانی بیان کرد: خانواده‌های آرمانی و پرجمعیت نه‌تنها به‌عنوان یک واحد اجتماعی، بلکه به‌عنوان مکانی امن، پرجنب‌وجوش و پرورش‌دهنده برای رشد انسان‌ها عمل می‌کنند.

وی عنوان کرد: خانواده‌های پرجمعیت بر پایه عشق، احترام، مسئولیت‌پذیری و ارتباطات سالم بنا شده‌اند و به‌عنوان پایه‌های جامعه‌ای قوی و پایدار عمل می‌کنند.

این کارشناس خانواده اظهار کرد: خداوند متعال در سوره فرقان یکی از ویژگی‌های بندگان راستین را توجه خاص به تربیت فرزند و خانواده خویش می‌داند تا آن جا که آنها برای خود در برابر آنها احساس مسئولیت فوق‌العاده‌ای می‌کنند، چنان که می‌فرماید: «آنها پیوسته از درگاه خدا می‌خواهند و می‌گویند پروردگارا از همسران و فرزندان ما کسانی قرار ده که مایه‌روشنی چشم ما گردد».

وی در ادامه بیان کرد: مسلماً چنین افرادی آنچه در توان دارند در تربیت فرزندان و همسران و آشنایی آنها به اصول و فروع اسلام و راه‌های حق و عدالت، فروگذار نمی‌کنند و در آنجا که دستشان نمی‌رسد دست‌به‌دامن لطف پروردگار می‌زنند و دعا می‌کنند.

شرفخانی با اشاره به یکی از سوره‌های قرآن در این باره گفت: در آیه ۶ سوره التحریر خیرخواهی برای اعضای خانواده و تربیت دینی آنان را تکلیفی بایسته برعهده مؤمنان دانسته، روی سخن را به همه مؤمنان کرده و دستوراتی درباره تعلیم‌وتربیت همسر و فرزندان و خانواده به آنها می‌دهد و می‌فرماید: «ای کسانی که ایمان آورده‌اید! خود و خانواده خویش را از آتشی که هیزم آن انسان‌ها و سنگ‌ها هستند نگاه دارید.»

وی بیان کرد: بیشترین آموخته‌های ما به‌خصوص در حوزه‌های تربیتی و دینی اغلب از پدر و مادرهایمان است و والدین این معارف را به شکلی سینه‌به‌سینه با گفتار و رفتارشان به ما منتقل کرده‌اند.

بهترین نوع تربیت، تربیت نسلی و خانوادگی است

شرفخانی افزود: تربیت نسلی و خانوادگی یکی از بهترین و کارآمدترین نوع تربیت‌هاست، همچنان که آموزه‌های دینی و معرفتی از طریق والدین به فرزندان منتقل می‌شود و دلایل متعددی وجود دارد که بر انتقال این فرهنگ و آموزه‌های آن از طریق پدر و مادر تأکید می‌کند. 

وی عنوان کرد: در اسلام خانواده نقشی اساسی دارد، چرا که خانواده در تربیت نسل بشر و ایجاد انسان‌های سالم از لحاظ معنوی و فکری و روانی نقش و جایگاهی منحصربه‌فرد دارد، بنابراین تأکید مضاعف دین اسلام برای تشکیل خانواده، فرزندآوری و تربیت دینی به‌خاطر این است که در اجرای تربیت نسلی و خانوادگی و تشکیل جامعه‌ای اسلامی «هیچ‌چیز جای خانواده را نمی‌گیرد.» این امری است که مبانی دین مبین اسلام و آیات قرآنی هم بر آن تأکید ویژه‌ای دارند.

این کارشناس مذهبی در ادامه افزود: برای انتقال مفاهیم و ارزش‌های دینی و فرهنگی والدین باید خودشان به آنچه می‌گویند عمل کنند و شاید رفتار آنها از گفتارشان مهم‌تر باشد در مجموع باید بدانیم برای تربیت دینی فرزندان هیچ‌چیز جایگزین تربیت خانوادگی و رفتار و گفتار آنها نیست.

در خانواده پرجمعیت خواهر و برادرها پشتیبان یکدیگرند

یک روان‌شناس خانواده در گفتگو با خبرنگار ما گفت: یک خانواده پرجمعیت مزایایی که دارد این است که همیشه یک نفر پیدا می‌شود که اعضای خانواده را حمایت کند و فرزند خانواده تنها نیست و کارها را با سرعت بیشتری به اتمام می‌رسانند و در تعطیلات بیشتر دور هم هستند و به آنها خوش می‌گذرد و در دوران پیری هم تنها نیستند.

وی افزود: در خانواده پرجمعیت کودکان همیشه هم‌بازی دارند، خواهر و برادرها پشتیبان روحی یکدیگر در تمام طول زندگی هستند که اینها تأثیراتی بر رشد و توسعه فردی اعضای خانواده دارد.

رازقی اظهار کرد: والدین باید محیطی پر از محبت و حمایت را برای فرزندان ایجاد کنند تا سلامت روانی فرزندان را تقویت کنند و ارتباط چهره‌به‌چهره فرزندان و والدین و آموزش به فرزندان که چگونه با همدیگر ارتباط برقرار کنند و مشکلات را حل کنند و به یکدیگر احترام بگذارند تا مهارت‌های اجتماعی و ارتباطی فرزندان در خانواده تقویت شود.

وی راهکارهای مقابله با استرس و تنش‌های خانوادگی را در خانواده پرجمعیت این‌گونه بیان کرد: ایجاد فضای آرام و بدون تنش در خانه می‌تواند به بهبود روابط و سلامت روانی کمک کندو ارتباط صادقانه زمانی که اعضای خانواده احساس کنند می‌توانند احساسات و نگرانی خود را به‌راحتی بیان کنند احتمال بروز تنش گاهی پیدا می‌کند.

رازقی افزود: مواردی مانند گوش‌دادن فعال، بیان احساسات بدون سرزنش، مدیریت زمان و برنامه‌ریزی، تقسیم وظایف، تقویت روابط عاطفی، پرهیز از مقایسه حل مشکلات به روش مسئله آمیز از راهکارهای مقابله با مشکلات است.

در خانواده پرجمعیت دایره لغات کودکان گسترده‌تر است

این روان‌شناس خانواده عنوان کرد: نقش والدین برای ایجاد تعادل بین نیازهای فردی و جمعی مانند وقت‌گذاشتن برای فرزندان، پیداکردن نقاط قوت فرزندان، تشویق و پرورش استعدادهای فرزندان، تأمین نیازهای آنان از نمونه‌هایی هستند که والدین باید تعادل را رعایت کنند. 

وی بیان کرد: برای اینکه سلامت روان اعضای خانواده را حفظ و تقویت کنیم، باید با فرزندان خود همراه بود و وقت‌گذاشتن برای آنها و به‌جای فرزندان تصمیم‌نگرفتن، محیطی آرام و محبت‌آمیز برای فرزندان ایجاد کنیم .

 این کارشناس روان‌شناسی افزود: حمایت عاطفی و توجه متقابل در خانواده باعث صمیمیت بیشتر بین آنها می‌شود و باعث می‌شود که به اعضای خانواده‌مان احساس تعلق داشته باشیم و بخواهیم مشکلاتمان را با آنها در میان بگذاریم راحت‌تر هستیم و از زحمات و کمک‌هایشان بیشتر برخوردار می‌شویم.

وی مزایای خانواده پرجمعیت را عنوان کرد: در خانواده‌های پرجمعیت کودکان احساس تنهایی نخواهند داشت دایره لغات کودکان گسترده‌تر می‌شود و عشق والدین به فرزندان چندبرابر می‌شود وبا تقسیم وظایف، کودکان مستقل بار می‌آیند و مسئولیت‌پذیر و بخشنده می‌شوند.

نتیجه‌گیری: بررسی وضعیت خانواده‌های پرجمعیت در شهرستان بام و صفی‌آباد نشان می‌دهد که فرزندآوری در این منطقه متأثر از مجموعه‌ای از عوامل فرهنگی، اعتقادی، اقتصادی و اجتماعی است و بسیاری از این خانواده‌ها باوجود محدودیت‌های معیشتی، باتکیه‌بر باورهای ارزشی و حمایت‌های خانوادگی، نقش مهمی در پویایی جمعیتی منطقه ایفا می‌کنند.

درعین‌حال، نتایج این گزارش بر ضرورت تقویت حمایت‌های اقتصادی، آموزشی و بهداشتی برای خانواده‌های پرجمعیت تأکید دارد تا زمینه رشد متوازن و ارتقای کیفیت زندگی آنان فراهم شود.

توجه هدفمند مسئولان محلی و ملی به نیازهای این خانواده‌ها می‌تواند ضمن تحکیم بنیان خانواده، به تحقق اهداف کلان جمعیتی کشور نیز کمک شایانی نماید.

تهیه و تنظیم گزارش: لیلا خانی

انتهای خبر/